Kondycja finansowa gmin w centrum debaty przedstawicieli środowiska naukowego i samorządowców

(Materiał partnera) Zakres zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, adekwatność dochodów samorządów oraz możliwości realizacji inwestycji były głównymi tematami ogólnopolskiej konferencji naukowej w Krynicy-Zdroju. Dwa dni inspirujących obrad stworzyły przestrzeń do prezentacji wyników badań oraz pogłębionej wymiany poglądów i doświadczeń między naukowcami a praktykami odpowiedzialnymi za rozwój gmin i zarządzanie ich finansami.

W dniach 22–23 października 2026 roku w Krynicy-Zdroju odbyła się konferencja naukowa pt. „Kondycja finansowa gmin po wprowadzeniu nowych zasad finansowania jednostek samorządu terytorialnego”, zorganizowana przez Katedrę Ekonomii i Finansów Wydziału Nauk Ekonomicznych Akademii Nauk Stosowanych w Nowym Sączu. Celem konferencji było przedstawienie i upowszechnienie wyników badań nad finansami samorządowymi oraz podjęcie dyskusji o konsekwencjach nowego modelu finansowania dla funkcjonowania i rozwoju jednostek samorządu terytorialnego.

Merytoryczną oś obrad stanowiły zależności między konstrukcją systemu dochodów samorządowych a możliwościami wykonywania zadań publicznych. Kondycję finansową rozpatrywano w powiązaniu ze stabilnością źródeł finansowania, zakresem samodzielności dochodowej i zdolnością inwestycyjną. Tak określona problematyka pozwoliła połączyć ocenę rozwiązań systemowych z analizą sytuacji poszczególnych samorządów oraz ich zróżnicowanymi uwarunkowaniami rozwojowymi.

Pomysłodawcą konferencji i jednocześnie przewodniczącym Rady Naukowej Konferencji był prof. dr hab. Krzysztof Surówka, a pracami Komitetu Organizacyjnego kierowała dr Halina Rechul, kierownik Katedry Ekonomii i Finansów, pełniąca funkcję Przewodniczącej. Realizację Konferencji umożliwiło uzyskanie dofinansowania w ramach programu „Wektory Nauki” ze środków budżetu państwa przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Wydarzenie wsparli patronatem honorowym Jolanta Nowakowska - prezes Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie oraz dr hab. inż. Józef Ciuła, prof. ANS - rektor Akademii Nauk Stosowanych w Nowym Sączu.

Oświadczenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego Nie ustąpiła pierwszeństwa - zderzyły się trzy samochody

Konferencja zgromadziła ponad 70 uczestników, a w jej obrady oraz prace Rady Naukowej zaangażowani byli naukowcy reprezentujący 16 ośrodków akademickich: uniwersytety ekonomiczne w Krakowie, Katowicach, Poznaniu i Wrocławiu, Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Uniwersytet Szczeciński, Państwową Akademię Nauk Stosowanych w Nysie, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Uniwersytet w Białymstoku, Uniwersytet Jagielloński, Szkołę Główną Handlową w Warszawie, Uniwersytet Opolski oraz Akademię Nauk Stosowanych w Nowym Sączu. Podczas trzech sesji tematycznych wygłoszono 16 referatów poświęconych korzyściom i wyzwaniom związanym z nowym modelem finansowania samorządów, samodzielności finansowej i adekwatności dochodów do realizowanych zadań publicznych oraz możliwościom prowadzenia inwestycji w warunkach obowiązujących reguł fiskalnych. Duże zainteresowanie prezentacją wyników badań skłoniło organizatorów do rozszerzenia programu o sesję posterową, podczas której przedstawiono osiem kolejnych opracowań, wzbogacających zakres podejmowanej problematyki.

Ważną część programu konferencji stanowiły dwa panele eksperckie moderowane przez prof. dr. hab. Krzysztofa Surówkę. W pierwszym panelu uczestniczyli włodarze gmin: Paweł Fyda - Burmistrz Miasta Grybów, Jacek Lelek - Burmistrz Gminy Stary Sącz oraz Piotr Ryba - Burmistrz Gminy Krynicy-Zdroju. W drugim panelu dyskusyjnym uczestniczyli skarbnicy jednostek samorządu terytorialnego. Perspektywę zarządzania finansami samorządowymi przedstawili Maria Niżnik - Skarbnik powiatu myślenickiego, Piotr Budziak - Skarbnik Gminy Zabierzów oraz dr Bartłomiej Wrona - Skarbnik Gminy Krynica-Zdrój.

Udział przedstawicieli praktyki umożliwił odniesienie problemów badawczych do doświadczeń związanych z planowaniem budżetowym i realizacją lokalnej polityki rozwoju. Połączenie perspektywy włodarzy oraz skarbników pozwoliło uwzględnić zarówno cele rozwojowe samorządów, jak i finansowe warunki ich osiągania. Taka formuła dyskusji sprzyja identyfikacji problemów wymagających pogłębionej analizy oraz formułowaniu pytań badawczych istotnych dla praktyki gospodarki samorządowej.

Dorobek naukowy wydarzenia utrwalono w wydanej Księdze Abstraktów. Publikacja zawiera streszczenia prezentowanych badań i jest dostępna w otwartym dostępie na stronie Wydawnictwa Naukowego Akademii Nauk Stosowanych w Nowym Sączu, dzięki czemu pozwala na zapoznanie się z zakresem analiz oraz ich ustaleniami również odbiorcom spoza grona uczestników konferencji (https://wydawnictwo.ans-ns.edu.pl/images/Kondycja_finansowa_2026.pdf).

Konferencja przyczyniła się do integracji środowiska badaczy finansów publicznych i rozwoju kontaktów nauki z praktyką samorządową. Dla Wydziału Nauk Ekonomicznych ANS w Nowym Sączu stanowiła forum upowszechnienia dorobku badawczego oraz pogłębienia współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym. Nawiązane relacje stwarzają możliwości podejmowania wspólnych badań nad finansowaniem i rozwojem samorządów.